moestuin

Tover je tuin om tot een bijenbuffet

rode zonnehoed hommel

Het is alweer vijf jaar geleden dat verschillende natuurorganisaties alarm sloegen over de bijensterfte en 2012 uitriepen tot het jaar van de bij. Ondanks dat er inmiddels bloemenzaad voor vlinders en bijen in elk tuincentrum te vinden is, zijn de helft van alle wilde bijen soorten bedreigd. We hebben de de bijen hard nodig voor de bestuiving van onze gewassen. Ongeveer 80 % van het groente en fruit is afhankelijk van bijen en andere insecten voor de bestuiving. Kan je na gaan wat er gebeurt als de bijen echt uitsterven.

lavendel

Maak je tuin aantrekkelijk voor wilde bijen

De mengels met bloemenzaad voor bijen, die je in de winkels vindt zaai je in april en zorgen in de zomer voor voedsel voor de bijen. Maar sommige bijensoorten vliegen al als het zo’n twaalf graden is buiten. Ook in de winter en het voorjaar dus. Met lege maagjes komen ze uit hun holletjes of bijenkasten naar buiten. Op zoek naar voedsel om hun reserves aan te vullen. Jij kunt ervoor zorgen dat ze in jouw tuin in elk seizoen iets lekker kunnen vinden. De meeste wilde bijen vliegen in de maanden maart tot en met oktober.

Voedsel in het voorjaar
De krokus, is een van de bekendste voorjaarsbloemen, ze bloeien vaak al in februari en zijn een eerste voedingsbron voor de bijen. Als je bollen gaat planten, kies dan voor biologische bollen. De reguliere bollen die te koop zijn, zijn vaak behandeld met insecticiden en dat is nou net een van de oorzaken waardoor bijen dood gaan.
Andere bloeiers in het voorjaar:

  • Blauwe Druifjes
  • Helleborus
  • Sneeuwklokje
  • Winterakoniet

hommel stokroos

Voedsel in het najaar
Bloeien in plaats van snoeien! De klimop is in heel veel tuinen te vinden en is een ideale bijenplant, ze bloeit van september tot november. Voor veel bijen, nog een laatste hapje voor ze de winter in gaan. De klimop bloeit op zijtakken, snoei deze in het voorjaar niet af, maar laat ze lekker groeien. De bladeren op de takken die gaan bloeien hebben een andere vorm dan die van de klimmende takken. Als je van zo’n afstaande bloeiende zijtak een stek maakt dan ontstaat er een struik met alleen die bladvorm. Deze struik zal geen klimmende of uitlopers meer krijgen, en is dus een elk najaar bloeiende struik met een vaste plaats zoals andere struiken.

Andere bloeiers in de herfst waar de bijen blij van worden zijn:

  • Asters
  • Duizendblad
  • Guldenroede
  • Heide
  • Herfstanemoon
  • Liguster
  • Rode Zonnehoed
  • Sedum
  • Witte Dovenetel
  • Zonnebloem

bij dahlia

Bijenhotels

Veel bijenhotels die je in tuincentra kan kopen zijn vaak niet goed bruikbaar voor de wilde bijen. Achter de gaatjes zit loze ruimte, dus is er geen plek om een nestje te maken of de gangen zitten nog vol splinters. Niet heel prettig voor een teer bijenlijfje.
Vroege Vogels maakte een handig lijstje waar je op moet letten als je een bijenhotel koopt, of leuker nog, zelf maakt:

  • Zorg dat de diameter van de boorgangen en stengels tussen de twee en negen millimeter is. Hierdoor kunnen verschillende soorten bijen hun nesten maken.
  • De diepte van de boorgang is liefst lang, zodat er meerdere nestcellen achter elkaar aangelegd kunnen worden.
  • De gaten of stengels moeten aan één kant dicht zijn, anders zullen de bijen er niet in gaan nestelen.
  • De gangen moeten glad zijn van binnen. Het gebruikte hout kan daarom het beste hard zijn. Bovendien is dat veel minder gevoelig voor intrekkend vocht.
  • De gaten zitten bij voorkeur dwars op de ‘draad’ (=vezelrichting) zo ontstaan er minder snel scheuren in het hout die de gangen onbruikbaar maken.
  • Zorg dat er een waterdicht afdakje tegen instromend regenwater is. Bijen nestelen droog en zo gaat ook het hout langer mee.

wilde bij

Gewoon doen!

Gelukkig zijn er ook veel goede initiatieven, zoals Honey Highway en zien we op steeds meer braakliggende stukken land en bermen langs de wegen mooie bloemen verschijnen. Maar wat als we nou allemaal eens een handje gaan meehelpen en onze tuinen en balkons omtoveren in een bijenbuffet? Dan zouden we het tij toch moeten kunnen keren? Toch?!

1 Comment
Related posts
Een kabouterhuisje op de Veluwe
22 november 2017
Duurt lang
3 november 2015
Uilen kijken in Enschede
5 augustus 2015
moestuin

Goudsbloem – Calendula officinalis

goudsbloem calendula

Je kent ze vast wel, de knaloranje vrolijke bloemen met een beetje plakkerige steeltjes uit de moestuinen. Of misschien van de Calendulazalf die zo fijn helpt bij kleine wondjes. De naam Calendula komt van het Latijnse Calendae, wat de eerste dag van de maand betekent. Andere bronnen vermelden dat de naam is afgeleid van Calendulae, dat kleine kalender of kleine klok zou betekenen. Goudsbloemen, zijn eenjarige planten en bloeien vanaf de lente tot het gaat vriezen in de winter. Natuurlijk een beetje afhankelijk van de temperaturen in het koude seizoen. Als het een zachte winter is kunnen ze zelfs in de winter blijven bloeien. Ze zaaien zichzelf gemakkelijk uit, dus ondanks dat het geen vaste plant is kan je ook volgende jaren weer van de goudsbloemen genieten. Zo stond onze moestuin bak, die eigenlijk gereserveerd was voor de doperwten ineens vol met Goudsbloemen.

goudsbloemen drogen

Wanneer zaaien?

Binnen of in de kas zaaien in maart
In de volle grond in april – juli
Oogsten tussen maart en november
Houdt van een zonnig plekje

zaden van de goudsbloem

Wat kan je met Goudsbloem doen?

Goudsbloem is een fijne hulp in de moestuin, ze verdrijft mieren en slakken en verbetert de bodemkwaliteit. Hommels, vlinders en andere bijen bezoeken haar graag voor nectar. En ze trekt zwarte bonenluis aan, de insecten zitten graag op de Goudsbloemen en blijven dus weg van je zwarte bonen. Je kan er de fijne Calendulazalf van maken, door de Goudsbloem een tijdje in olie te laten staan en na een paar weken te zeven en te mengen met bijenwas. Goudsbloem is ook lekker over een salade, door een omelet, door kruidenboter of als thee. En wist je dat je ook met de blaadjes van de Goudsbloem kan verven? Wol bijvoorbeeld wordt prachtig, zacht geel als je ze laat koken in water met goudsbloem blaadjes.

 

calendula drogen

1 Comment
Related posts
Homemade Calendulazalf
13 mei 2018
Een rattenparadijs in de moestuin
6 februari 2017
De kriebels
31 januari 2017
vrijeschool

Vrije school: Maria Lichtmis, het laatste lichtfeest

Jaarfeest Maria Lichtmis Antroposofie

Op 2 februari, wordt op veel Vrije Scholen Maria Lichtmis gevierd. Het laatste van de lichtfeesten rond de periode van Kerstmis. Veertig dagen voor kerst brengen we met Sint Maarten het licht naar binnen. En precies veertig dagen na kerstmis brengen we het licht weer naar buiten. De dagen worden langzaamaan weer wat langer. Het licht van de kaarsen in huis wordt steeds minder nodig. Ook al is de winter nog niet voorbij, de terugkeer van het licht wordt steeds duidelijker merkbaar.

Jaarfeest Maria Lichtmis Antroposofie

De kleuters brachten de restjes van de kaarsen die in de donkere dagen van de winter zijn bewaard, weer naar buiten. Juffie loopt de Adventsspiraal van binnen naar buiten en ruimt de spulletjes die symbool staan voor de jaarfeesten van Sint Maarten tot Drie Koningen samen met de kindjes weer op. Een mooie manier om nog even stil te staan bij de jaarfeesten die de afgelopen periode zijn gevierd.

Jaarfeest Maria Lichtmis Antroposofie

In de tweede klas bedachten ze dit jaar een nieuw ritueel. Samen, bij kaarslicht ontbijten, in je pyjama.
Iedereen maakte van klei een kaarsenstandaard. Een poes, een raket, een klein bolletje met figuurtjes, zo verschillend, maar ook precies passend. Een week lang dompelden ze elke dag hun kaarslont in de verwarmde bijenwas, aan het einde van de week had iedereen zijn kaars klaar.

Jaarfeest Maria Lichtmis Antroposofie

Jaarfeest Maria Lichtmis Antroposofie

Er werden broodjes en bananencake gebakken, smoothies gemaakt, havermout, gekookte eitjes en nog veel meer lekkers meegebracht. Alle tafels werden in een groot vierkant gezet met op elke tafel de zelfgemaakte bijenwaskaars. Juf stak, met een lucifer de eerste kaars aan. In stilte en met serieuze koppies hielden de kinderen hun kaars tegen de brandende kaars van hun tafelgenootje en langzaam breidde het licht zich uit tot alle kaarsen brandden.

Jaarfeest Maria Lichtmis Antroposofie

Keer op keer word ik weer blij van de dingen die ze bij onze jongens op school doen. Een warm bad, een fijne omhulling waar zoveel meer geleerd wordt dan taal en rekenen alleen. En niet alleen voor de kinderen, maar zeker ook voor de ouders.

Jaarfeest Maria Lichtmis Antroposofie

2 Comments
Related posts
Vrije School: Advent
3 december 2017
Vrije School: Pinksterfeest
13 mei 2016
Vrije School: Niet zomaar een lichtje
11 november 2015
er op uit

De Onlanden, waterberging en natuurgebied

Onlanden Waterberging Groningen

Onlanden

In oktober 1998 viel er in Nederland extreem veel regen en waaide er een noordwesterstorm waardoor de Waterschappen het overtollige water niet op het Wad konden lozen. Veel beken en rivieren traden buiten hun oevers. In de stad Groningen werden bewoners van verzorgingstehuizen geëvacueerd en moest de collectie van het Groninger Museum worden veilig gesteld, omdat de gangen onderin het museum vol liepen met water.

Onlanden

Naar aanleiding van deze wateroverlast werd het plan gemaakt voor een gebied dat een grote hoeveelheid water op zou moeten kunnen vangen zodat de stad Groningen en omliggende dorpen droge voeten zouden houden. Vroeger was dit gedeelte van Nederland een echt laagveen gebied, de grond was niet geschikt voor landbouw en niemand wilde het hebben, het was ‘Onland’. In 2009 kreeg het dan ook de naam De Onlanden. Eind 2012 was het gebied klaar en is het in gebruik genomen als waterbergings- en natuurgebied.

uitkijktoren Onlanden

Onlanden

Aan de kant van de stad vind je de Onlanderij, waar je kunt spelen in de natuurspeeltuin, een kinderfeestje kan organiseren of kan beginnen aan een van de mooie wandel– en fietsroutes die in het gebied zijn uitgezet. Aan de kant van Peize is eind vorig jaar een uitkijktoren, van maar liefst 26 meter hoog geplaatst, vanaf waar je een prachtig uitzicht hebt over de Onlanden.

uitkijktoren onlanden

uitkijktoren Onlanden

Hoog tijd om eens te kijken wat we allemaal zouden zien vanaf 26 meter hoogte. En dat was best wat. Na een flinke klim naar boven zagen we 5 reeën die heerlijk in het zonnetje lagen, de Exmoor pony’s die stonden te grazen, een buizerd en heel veel ganzen. Van andere mensen op de uitkijktoren hoorden we dat als je geluk hebt ook een vos kan zien struinen door het gebied.

Onlanden

uitkijktoren Onlanden uitkijktoren Onlanden

Die vos, die hebben we natuurlijk op ons verlanglijstje gezet. We gaan zeker nog eens een poging wagen, misschien een keer ’s ochtends vroeg als het nog schemert. De zon zien opkomen vanaf de uitkijktoren, dat lijkt ons wel wat.

Onlanden

Onlanden

4 Comments
Related posts
Zonnestralen vangen
25 april 2020
De langste wandeling ooit
5 september 2018
De kriebels
31 januari 2017
vrijeschool

Vrije School: Advent

Advent op de Vrije School

adven

Op de maandagochtend, na eerste advent wordt er in de kleuterklassen van onze Vrije School een adventstuintje gelopen. Als de kinderen op school komen is het lokaal nog helemaal donker, op een paar kleine kaarsjes na. Vol spanning staan de kleuters met hun ouders te wachten in de gang. Als juffie de deur open doet loopt iedereen voorzichtig naar binnen. Uit een hoekje van de klas hoor je zachtjes de klanken van de harp,
‘Stil nu, stil nu, maak nu geen gerucht’.

Advent op de Vrije School

Een spiraal van dennengroen ligt op de grond, met in het midden een grote kaars. Als iedereen z’n plekje in de kring heeft gevonden gaat zachtjes de deur open. Drie meisjes in prachtige witte gewaden komen de klas binnen en steken de grote kaars in het midden van de spiraal aan. Een voor een pakken de kleuters hun kaarsje en lopen daarmee naar de grote kaars in het midden. Sommigen durven al alleen, anderen lopen aan de hand van papa of mama.

Advent op de Vrije School

De adventsspiraal

De dennentakken zijn zo gelegd dat we tegen de klok in naar het midden lopen, en met de klok mee weer naar buiten. In het midden van de spiraal steken we aan de grote kaars, ons eigen kaarsje aan. Op de weg naar buiten worden de brandende kaarsen tussen het dennengroen gezet en zien we hoe we door het grote licht, dat we in het middelpunt vonden, de weg naar buiten kunnen verlichten. Zo kunnen we onze eigen ontwikkelingsweg, die we lopen in het leven, de bewegingen van het in-wikkelen, van zomer naar winter. En het uitwikkelen: van winter naar zomer, in beeld zichtbaar maken en beleven. Onze jongste liep vorig jaar voor laatst het adventstuintje in de kleuterklas. Ik zal het missen, de serene sfeer, de kleine, sloffende voetjes op weg naar de grote kaars in het midden.

Advent op de Vrije School

Kleine rustpuntjes

Thuis staat de kandelaar die we maakten uit een berkenstam weer op tafel. Mooi in z’n eenvoud, gewoon een halve stam met 4 gaten, eentje voor elke kaars. Op adventszondag mag er, elke week een kaars extra aangestoken worden, tot ze alle vier met hun warme licht de kamer vullen. Bij het avondeten lezen we dagelijks, uit het ‘Licht in de lantaarn’ en volgen we Jozef, Maria en het ezeltje op weg naar de stal. De stal die ze vier jaar geleden samen met papa maakten, toen Jozef nog Jofes heette. Fijn vind ik ze, die tradities die steeds verder ingebed raken in ons gezinsleven. Voorwerpen, met liefde en aandacht, door onszelf gemaakt, die elk jaar weer terugkomen. Kleine rustpuntjes in de toch vaak hectische decembermaand.

Leave a comment
Related posts
Vrije school: Maria Lichtmis, het laatste lichtfeest
3 februari 2018
Vrije School: Pinksterfeest
13 mei 2016
Vrije School: Niet zomaar een lichtje
11 november 2015
er op uit

Een kabouterhuisje op de Veluwe

Tiny house Buitenplaats Beekhuizen Veluwe

In de herfstvakantie wilden we graag nog even een paar dagen naar de Veluwe, de natuur in. Het liefst met de tent, maar met 2 kids, een hond en herfst in Nederland kozen we voor iets meer luxe. Het moet natuurlijk wel leuk blijven. We kwamen terecht bij Buitenplaats Beekhuizen op de Veluwezoom, vlakbij Arnhem.

Buitenplaats Beekhuizen

Slapen in het bos

Daar sliepen we in een Pod, een soort Tiny House, of eigenlijk een kabouterhuisje aldus Olivier. Een soort van kamperen, maar dan met kachel, een heerlijke warme kabouterbadkamer met alles erop en eraan. De Pod is echt klein, 12 m2, toch was het met twee grote mensen, 2 kleine mensen en een hond prima te doen.
’s Avonds klapten we de tafel weg en trokken de la onder de bank uit, waar Merlijn in sliep. En de volgende ochtend was het bed zo weer weggeschoven.

Buitenplaats BeekhuizenBuitenplaats Beekhuizen

Buitenplaats Beekhuizen

Wild spotten op de Veluwe

Elke ochtend liepen we met z’n viertjes in de schemering door het bos. We zagen plekken waar de wilde zwijnen ’s nachts naar eten hadden gezocht.
Hele stukken grond waren omgewoeld en de sporen waren duidelijk te zien in het zand. Zelfs vlak naast ons kabouterhuisje!
Met beide een jongetje aan de hand probeerden we zo zachtjes mogelijk te lopen. Dapper verkenden ze de bosrand op zoek naar wilde dieren.
Best wel spannend! Helemaal omdat er in de buurt een wild zwijn scheen te lopen dat helemaal niet bang was voor mensen. En in de week voordat wij er waren was er zelfs nog een wolf op de Veluwe gezien. De eerste ochtend zagen we 2 reeën, ze renden gauw de heuvel op, het bos in. We zagen nog net te witte vlekjes weg schieten. Ze hadden ons natuurlijk al lang aan horen komen.

buitenplaats beekhuizen

Een heerlijk plekje!

Wat een fijn weekend was het! Een heerlijke plek en eigenlijk wilden we nog lang niet naar huis. We hebben veel gewandeld, vuur gemaakt van dennennaalden en zelf gesprokkeld hout, geschommeld op de grote schommel in de oude eik, fijne vriendjes gemaakt, gespeeld met de waterpomp en heel veel dieren gehoord en gezien. We hoorden een raaf en zagen:
4 reeën
2 buizerds
IJslandse paarden
en sporen van wilde zwijnen.

We gaan zeker nog een keer terug!

Buitenplaats Beekhuizen

buitenplaats beekhuizen

4 Comments
Related posts
Tover je tuin om tot een bijenbuffet
28 maart 2018
Wandelen over het Boomkroonpad
15 maart 2016
Duurt lang
3 november 2015
moestuin

Een rattenparadijs in de moestuin

wyandotte kippen

Ik had heus wel eens gehoord hoor, dat wie kippen neemt, ook andere dieren naar de tuin trekt.
Muizen bijvoorbeeld, of ratten. Ja, ook dat wist ik. De overbuurvrouw vertelde, dat ze toen zij naar het platteland verhuisden ook kippen namen. En dat ze er heel snel weer van genezen waren, toen bleek dat er ratten in de schuur kwamen wonen. Nu hebben zij een boerderij en hadden ze de kippen, en de ratten in de deel. Zo’n deel zit echt aan het huis vast, zeg maar. Dus dat zou bij ons wel meevallen. Dachten we…

Het houthok en de composthoop

Totdat ik een paar weken geleden, tijdens de eerste echt koude dagen ineens iets bruins richting kippenvoer zag lopen.
Heuh? Een rat dus. Een tijdje later kwam ook z’n huisgenoot een hapje voer halen. De paar dagen dat er sneeuw lag was het goed te zien. Een spoor van kleine pootjes van het houthok naar de plek waar we het kippenvoer strooien. Naast het kippenhok, staat aan de andere kant van de schutting het houthok van de buren. Aan de andere kant van dat houthok begint onze moestuin, en precies op die plek ligt onze composthoop. Ja, dat dus. We creëerden een heus rattenparadijs! Hoe mooi kan je het hebben, een stapel hout om je in te verstoppen, kippenvoer op nog geen twee meter afstand en een paar meter de andere kant op een composthoop waar dagelijks wortelschillen, restjes komkommer, appelklokhuizen en noem maar op wat voor lekkers neergegooid wordt. Ik zou daar ook gaan zitten als ik een rat was.

rat in het kippenhok
Bron foto: Bureau Biota

Mijn meneer is heel duidelijk. Klemmen zetten! Maar ik weet het niet hoor, kijk nou toch wat een mooie diertjes.
Dat ik vroeger twee tamme ratten als huisdier heb gehad, helpt natuurlijk niet echt mee. Ik weet hoe leuk en slim ze zijn. Daarentegen zijn dit natuurlijk geen tamme exemplaren die gezellig in de mouw van je trui gaan zitten. En daarbij kunnen ze voor aardig wat nageslacht zorgen, ziektes verspreiden en ben je in Nederland als goed burger verplicht om ze te bestrijden. Nou ja, dat dus. Momenteel is het gesprek van de dag in huize Zoutepopcorn ‘Wat gaan we doen tegen de ratten?’

Hoe komen we er vanaf?

Er zijn al verschillende scenario’s de revue gepasseerd. Klemmen zetten dus. Of de kipjes wegdoen bijvoorbeeld. We hebben eventueel een fijn plekje waar de dames naartoe zouden kunnen verhuizen. Maar ja, dan zitten we ineens tegen een lege hoek in de tuin aan te kijken, waar het juist zo gezellig was. En zoals onze kleuter zei: ‘Nee, ze mogen niet weg, want onze kipjes maken de lekkerste eitjes van de hele wereld!’
Het kippenhok verplaatsen zodat het minder beschut staat tussen het houthok en de composthoop is ook nog een goede optie. Dat in combinatie met het beperkt voeren, alleen zoveel als de kippen in 1 keer opeten. En de composthoop vaker omzetten zodat de lekkere hapjes niet meer bovenop liggen. Ik hoop het. Want klemmen zetten zou echt het laatste zijn dat ik zou willen doen.

wyandotte

5 Comments
Related posts
Goudsbloem – Calendula officinalis
9 februari 2018
De kriebels
31 januari 2017
Eten uit de moestuin
14 juni 2016